NEWS
NEWS

Author: Myria Pornari

  1. Home
  2. Author: Myria Pornari
POSTS BY : Myria Pornari
18
Jun2026

Worldwide Freezing Order

We are pleased to announce that our Litigation Associate, Myria Pornari, successfully obtained an ex parte Worldwide Freezing Order before the District Court of Nicosia against legal entities in relation to a multimillion-value claim.

A Worldwide Freezing Order, historically known as a Mareva injunction, is one of the most powerful interim remedies available in cross-border litigation. It restrains defendants from dissipating, concealing, transferring, or otherwise dealing with assets located anywhere in the world, thereby preserving the status quo pending the determination of the substantive proceedings. Its fundamental purpose is to ensure that any future judgment or arbitral award is not rendered ineffective by the disappearance or dissipation of assets.

Following a detailed examination of the evidence presented, the President of the District Court of Nicosia was satisfied that all the legal requirements for the granting of such extraordinary relief had been met. The Court consequently issued the requested freezing orders on an ex parte basis, recognizing the urgency of the matter and the risk that the assets in question could otherwise be dissipated. The underlying proceedings concern serious allegations of a sophisticated and coordinated fraud scheme, as well as conspiracy involving both corporate and individual defendants across multiple jurisdictions. In the light of the nature of the allegations and the evidence placed before it, the Court considered it appropriate to grant immediate interim protection in order to preserve the assets pending the determination of the substantive claims and to safeguard the effectiveness of any future judgment.

This outcome highlights the effectiveness of the Cypriot courts in providing robust interim protection in complex, high-value, and international disputes. It also demonstrates Cyprus’ continued role as a leading jurisdiction for obtaining urgent injunctive relief in support of both domestic and cross-border litigation.

This significant achievement, reflects our diligence, strategic thinking, and expertise in complex cross – border litigation disputes and interim relief proceedings. Securing a Worldwide Freezing Order of this scale in a case involving allegations of international fraud and conspiracy demonstrates both the high level of advocacy required and our firm’s unwavering commitment to protecting our clients’ interests through decisive and effective legal action across multiple jurisdictions.

29
Apr2026

Why “Clarification” cannot be used to reopen freezing orders

In a recent decision of notable procedural importance, the Court dismissed an application seeking clarification of an existing freezing order, following strong opposition from our side. The ruling underscores the strict limits of judicial authority in relation to such orders and reinforces the principle that the Court cannot revisit or expand its own orders absent proper legal basis.

The opposing party had filed an application requesting what was framed as “clarifications” to the freezing order previously issued. In substance, however, the application sought to alter the scope and effect of the order, effectively inviting the Court to exercise a discretion it did not possess. On behalf of our client, we argued that the application was fundamentally misconceived. A freezing order is a precise and carefully structured remedy, granted under specific legal conditions. Once issued, any attempt to modify or reinterpret its terms must be grounded in established procedural mechanisms.

In its decision, the Court agreed with our position. It held that the application was, in effect, an impermissible attempt to vary the original order under the guise of clarification. Crucially, the Court emphasized that it did not have discretion to grant the relief sought in the manner requested.

From a practical perspective, the ruling serves as a clear warning to litigants and practitioners alike. Attempts to circumvent established procedures by reframing substantive requests as procedural or interpretative issues are unlikely to succeed. The Court demonstrated a willingness to scrutinize the true substance of an application, rather than merely its form or terminology. The Court also addressed the broader implications of granting the requested relief. It observed that doing so would effectively reopen matters that had already been determined, without the safeguards ordinarily associated with reconsideration or appeal. Such an approach would risk eroding the finality of judicial decisions and could encourage repetitive or tactical litigation.

This decision therefore stands as a significant reaffirmation of procedural integrity in the context of interim remedies. It provides clear guidance on the limits of the Court’s powers and reinforces the necessity of adhering to proper procedural channels when seeking to alter or challenge existing orders.

Accordingly, the application was dismissed.

Article prepared by Myria Pornari, April 2026

23
Jan2026

Abolition of the Stamp Duty Law as of 01/01/2026

*Ακολουθεί το κείμενο και στα Ελληνικά

The Stamp Duty Law (Law No. 19/1963) historically constituted a mechanism for the imposition of stamp duty on a wide range of documents in Cyprus. By virtue of Law No. 239(I)/2025, the Stamp Duty Laws were abolished as of 1 January 2026, with the result that new documents executed from 2026 onwards are no longer subject to stamp duty, while documents signed up to 31 December 2025 continue to be governed by the previous legal framework, pursuant to the applicable transitional provisions.

Stamp duty was an indirect tax imposed on specific documents, enabling them to be regarded as fully valid and admissible for use before courts or public authorities. This obligation was regulated by the Stamp Duty Law (Law No. 19/1963), which underwent multiple amendments up to 2025. Payment of stamp duty was effected either through physical stamps or via electronic means, and failure to comply within the prescribed timeframes resulted in the imposition of penalties. For this reason, proper and timely stamping constituted a substantive prerequisite for the smooth use of documents in both private transactions and legal proceedings.

A significant change occurred with the enactment of the Stamp Duty (Abolition) Law of 2025, pursuant to which the Stamp Duty Laws were repealed with effect from 1 January 2026. From that date onwards, documents and contracts executed or signed are no longer subject to stamp duty. Nevertheless, documents that were executed or signed up to 31 December 2025 remain subject to the provisions of the previous legislative framework, even where stamp duty had not been paid by that date. This transitional arrangement renders it necessary to review older agreements in order to determine whether any outstanding stamp duty obligations subsist. The abolition of stamp duty represents an important step towards simplifying administrative procedures and reducing transactional costs for both individuals and businesses. At the same time, it enhances flexibility in contractual arrangements and aligns the Cypriot legal system with modern practices aimed at facilitating business activity. Notwithstanding the abolition of stamp duty for new contracts, a proper understanding of the former regime remains important, particularly in cases involving older documents that continue to produce legal effects.

It is important to note, however, that the abolition of stamp duty has not resulted in the abolition of court fees. The historical use of stamps as a means of paying court fees has caused a degree of confusion within the courts. As matters currently stand, court documents are still required to bear stamps as evidence of payment of court fees, which will continue to be used until existing stocks are exhausted. Court fees arise under the Court Fees Procedural Regulation (Cap. 546/1953) and relate to the fees payable for the use of judicial procedures, which were traditionally collected through stamp duty. In the meantime, a new method for the payment of court fees is being explored. Consequently, parties appearing before the courts should be aware that they will continue to be required to pay the prescribed fees applicable to the processing of their cases.

In conclusion, the abolition of stamp duty marks a broader effort to simplify procedures and modernise the legal framework. Despite these changes, certain obligations remain in force, making proper awareness and adjustment essential.

Κατάργηση των Περί Χαρτοσήμων Νόμων από την 01/01/2026

Ο Περί Χαρτοσήμων Νόμος (Ν. 19/1963) αποτέλεσε ιστορικά έναν μηχανισμό επιβολής τέλους σε πλήθος εγγράφων στην Κύπρο. Με τον Ν. 239(Ι)/2025, οι Περί Χαρτοσήμων Νόμοι καταργήθηκαν από 01/01/2026, με αποτέλεσμα τα νέα έγγραφα από το 2026 να μην χαρτοσημαίνονται, ενώ έγγραφα που υπογράφηκαν έως 31/12/2025 συνεχίζουν να ακολουθούν το προηγούμενο πλαίσιο όπου εφαρμόζεται η μεταβατική πρόνοια.

Το τέλος χαρτοσήμου ήταν ένας έμμεσος φόρος που επιβαλλόταν σε συγκεκριμένα έγγραφα, ώστε αυτά να θεωρούνται πλήρως έγκυρα και να μπορούν να χρησιμοποιηθούν ενώπιον δικαστηρίων ή δημόσιων αρχών. Η υποχρέωση αυτή ρυθμιζόταν από τον Περί Χαρτοσήμων Νόμο (Ν. 19/1963), ο οποίος τροποποιήθηκε πολλές φορές μέχρι και το 2025. Η καταβολή του τέλους γινόταν είτε με φυσικά χαρτόσημα είτε με ηλεκτρονική διαδικασία, ενώ η μη έγκαιρη συμμόρφωση συνεπαγόταν πρόστιμο. Για τον λόγο αυτό, η ορθή και έγκαιρη χαρτοσήμανση αποτελούσε ουσιαστική προϋπόθεση για την απρόσκοπτη χρήση των εγγράφων τόσο σε ιδιωτικές συναλλαγές όσο και σε νομικές διαδικασίες.

Σημαντική μεταβολή επήλθε με την ψήφιση του Περί Χαρτοσήμων (Καταργητικού) Νόμου του 2025, δυνάμει του οποίου οι Περί Χαρτοσήμων Νόμοι καταργήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2026. Από την ημερομηνία αυτή και εφεξής, έγγραφα και συμβάσεις που συντάσσονται ή υπογράφονται δεν υπόκεινται πλέον σε τέλος χαρτοσήμου. Ωστόσο, για έγγραφα που είχαν συνταχθεί ή υπογραφεί μέχρι και τις 31 Δεκεμβρίου 2025, εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι πρόνοιες του προηγούμενου νομοθετικού πλαισίου, ακόμη και αν το χαρτόσημο δεν είχε καταβληθεί μέχρι τότε. Η μεταβατική αυτή ρύθμιση καθιστά αναγκαίο τον έλεγχο παλαιότερων συμβάσεων, ώστε να διαπιστωθεί κατά πόσο υπάρχει εκκρεμής υποχρέωση χαρτοσήμανσης.

Η κατάργηση του τέλους χαρτοσήμου αποτελεί σημαντικό βήμα προς την απλοποίηση των διοικητικών διαδικασιών και τη μείωση του κόστους συναλλαγών για πολίτες και επιχειρήσεις. Παράλληλα, ενισχύει την ευελιξία στη σύναψη συμφωνιών και ευθυγραμμίζει την κυπριακή έννομη τάξη με σύγχρονες πρακτικές που στοχεύουν στη διευκόλυνση της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Παρά το γεγονός ότι το χαρτόσημο καταργήθηκε για νέες συμβάσεις, η ορθή κατανόηση του προηγούμενου καθεστώτος παραμένει σημαντική, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις παλαιών εγγράφων.

Είναι σημαντικό όμως να αναφερθεί ότι η κατάργηση των χαρτοσήμων δεν έχει φέρει και την κατάργηση των δικαστικών τελών. Η χρήση των χαρτοσήμων ως μέσο πληρωμής των δικαστικών τελών προκάλεσε σύγχυση στα δικαστήρια. Ως διαφαίνεται, τα δικαστικά έγγραφα πρέπει να φέρουν χαρτοσήμανση ως απόδειξη της καταβολής δικαστικών τελών, τα οποία θα χρησιμοποιούνται μέχρι την εξάντλησή τους. Τα δε δικαστικά τέλη προκύπτουν από τον περί Δικαστικών Τελών Διαδικαστικό Κανονισμό (546/1953) και αφορούν τα δικαιώματα χρήσης της δικαστικής διαδικασίας τα οποία εισπράττονταν  μέσω του χαρτοσήμου. Στο μεταξύ αναζητείται νέος τρόπος καταβολής των δικαστικών τελών. Συνεπώς, όσοι προσέρχονται στα δικαστήρια πρέπει να έχουν υπόψη τους ότι θα καταβάλλουν όσα τέλη προβλέπονται για τη διεκπεραίωση των υπόθεσέων τους.

Εν κατακλείδι, η κατάργηση του τέλους χαρτοσήμου σηματοδοτεί μια ευρύτερη προσπάθεια απλοποίησης των διαδικασιών και εκσυγχρονισμού του νομικού πλαισίου. Παρά τις αλλαγές, ορισμένες υποχρεώσεις εξακολουθούν να ισχύουν, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη σωστή ενημέρωση και προσαρμογή.

28
Nov2025

Cybersecurity Attacks and Data Breaches: Regulatory and Legal Framework in Cyprus.

In the digital age, cybersecurity breaches—commonly referred to as “hacking incidents”—have become increasingly disruptive, posing significant legal, financial, and reputational risks to organizations. These incidents can lead to unauthorized access to sensitive information, causing harm not only to the affected companies but also to individuals whose data may be compromised. It is therefore imperative for Cypriot companies to be well-informed about their responsibilities and to take prompt action to mitigate the consequences of such breaches. This article provides a concise overview of the key guidelines that should be followed in the event of a data breach.

First and foremost, under the General Data Protection Regulation (GDPR) — Regulation (EU) 2016/679 of the European Parliament and of the Council of 27 April 2016 (hereinafter referred to as “the Regulation”) — organizations have clear legal obligations in the event of a personal data breach. Pursuant to Article 33 of the regulation, when a breach occurs, the Data Protection Officer (DPO), or another responsible person within the organization, must notify the Office of the Commissioner for Personal Data Protection without undue delay and, where feasible, no later than 72 (seventy – two) hours after becoming aware of the breach. This timely notification is critical to ensure appropriate regulatory oversight and to protect the rights of data subjects.

It has to be noted that if such notification is not made within the 72-hour timeframe, the entity must provide a justified explanation for the delay. The notification must, inter alia, include the nature of the personal data breach, the categories and approximate number of data subjects affected, the likely consequences of the breach, and the measures taken or proposed to address the breach and mitigate its potential adverse effects. In reference to the above – mentioned according to article 34 of the regulation, when the personal data breach is likely to result in a high risk to the rights and freedoms of natural persons, the data controller must also communicate the breach to the data subjects without undue delay, using clear and plain language to describe the nature of the breach.

Furthermore, the hacking incident must be reported to the relevant police authorities without undue delay. Timely notification is essential to enable law enforcement to initiate appropriate investigative and protective actions, mitigate any ongoing or future threats, facilitate potential criminal proceedings, and uphold the rights and interests of the individuals whose personal data may have been compromised.

While criminal prosecution is a vital aspect of addressing cybercrime, victims of such incidents may also seek civil remedies through the courts to obtain compensation and prevent further harm. In the aftermath of a cyber incident—such as hacking, data breaches, or unauthorized interference with servers—interim reliefs play a critical role in preserving evidence, protecting sensitive data, and preventing further harm. These remedies are granted by the court on an urgent and often ex part (without notice) basis, particularly where the risk of irreparable damage or destruction of evidence exists. The most essential interim reliefs in such cases are inter alia the following:

  1. Prohibitory Injuctions: A prohibitory injunction restrains a party—typically the alleged hacker or a third party in possession of compromised data—from engaging in harmful conduct. In the context of cyber incidents, such injunctions may prohibit the continued unauthorized access to systems or databases, distribution, sale, or publication of stolen data as well as the communication or disclosure of confidential or sensitive information. These orders are often accompanied by ancillary reliefs, including requirements to preserve digital records or log user activity.
  2. Norwich Pharmacal orders: it is essential to state that Norwich Pharmacal Orders can be characterized as a very useful tool in such cases and are used to compel third parties (such as ISPs, hosting providers, or platforms) to disclose the identity of anonymous wrongdoers — for instance, the IP address or account information used in the hacking. Such orders are essential when the perpetrator’s identity is unknown, allowing the victim to gather necessary information to initiate formal proceedings. When hackers are unknown, claimants often rely on Norwich Pharmacal orders to compel disclosure from third parties to trace the culprit before pursuing full civil or criminal actions.
  3. Mandatory Injunctions: Unlike prohibitory injunctions, mandatory injunctions compel a defendant to undertake specific actions. In cyber-related claims, courts may order the defendant to: Return or destroy unlawfully obtained data, disable accounts or services used to carry out the breach and Provide access credentials or assist in forensic investigations. Given their invasive nature, mandatory injunctions are generally granted only where the claimant can demonstrate an overwhelming need and the inadequacy of alternative remedies.
  4. In reference to the above – mentioned, Gagging orders (or non-disclosure injunctions) may be granted to: Prevent the media or other third parties from reporting on the incident, prohibit the publication or further dissemination of compromised data and protect the identity of affected individuals or parties under investigation.
  5. An Anton Piller order is a powerful civil court injunction that permits the claimant to enter the defendant’s premises without prior warning to search for, inspect, and seize evidence relevant to the claim. In the context of hacking or illegal interference with computer systems, Anton Piller orders serve critical functions, including inter alia the following:  Seizing compromised data or stolen information and preventing the destruction or concealment of digital evidence since hackers or perpetrators may delete files, erase logs, or otherwise tamper with electronic data once they learn of legal action.

It is essential to state that English case – law treats hacking incidents with increasing seriousness, recognizing them as significant violations of property rights and personal privacy under common law principles. Courts have consistently upheld that unauthorized access to computer systems constitutes a tortious wrong, often framed as trespass to chattels or misuse of private information. Additionally, English courts have demonstrated a strong willingness to grant robust interim remedies—such as injunctions and Anton Piller orders—to prevent ongoing harm and preserve crucial digital evidence. Through precedent, the judiciary emphasizes the need to protect both commercial interests and individual data privacy, balancing the rapid technological developments with established legal doctrines. This evolving body of case law reflects a proactive approach in addressing cybercrime within the civil justice system alongside parallel criminal prosecutions.

In conclusion, addressing hacking incidents requires swift action, clear legal obligations, and effective remedies to protect data and prevent further damage. Legal systems are evolving to respond firmly to cyber threats, balancing the need for security with individual rights. Coordinated regulatory, criminal, and civil measures are essential to combat and mitigate the impact of cybercrime in today’s digital world.

06
May2025

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ ΣΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ: ΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Η παρούσα μελέτη επικεντρώνεται στη θεμελίωση και την εφαρμογή του Δικαίου της Ανάγκης στο Κυπριακό Δημόσιο Δίκαιο, το οποίο συνιστά μια καθοριστική πτυχή της συνταγματικής ιστορίας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Μέσα από το σχολιασμό ορισμένων νομολογιακών αποφάσεων, οι οποίες εύλογα μπορούν να χαρακτηριστούν ως ορόσημο, γίνεται μια σύντομη ανάλυση του Δικαίου της Ανάγκης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στη σχέση του με τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως αυτά κατοχυρώνονται και προστατεύονται από το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας.

I. Εισαγωγή.    

Είναι καθολικά παραδεκτό, πως η ύπαρξη και η ορθή εφαρμογή ενός συνταγματικού κειμένου αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο του συνταγματικού οικοδομήματος καθώς και  sine qua non στοιχεία μιας ευνομούμενης πολιτείας[1]. Αναφορικά με το κυπριακό συνταγματικό πλαίσιο, είναι αδιαμφισβήτητο το γεγονός πως το κυπριακό Σύνταγμα κρίνεται ως ένα sui generis Σύνταγμα,  του οποίου η πολυπλοκότητα, ο  λεπτομερής και  υπερβολικά άκαμπτος χαρακτήρας καθώς και η αυστηρή πλην όμως δικαιολογημένη κριτική την οποία δέχθηκε συνιστούν ιδιαίτερα γνωρίσματα του[2]. Ειδικότερα,  ο De Smith επισήμανε πως το κυπριακό Σύνταγμα αποτελεί ένα «τραγικό και σε μερικές περιπτώσεις σχεδόν κωμικό κείμενο»[3] αντανακλώντας με το πιο εμφατικό τρόπο την εντελώς λανθασμένη φιλοσοφία του[4]. Πράγματι, το κυπριακό Σύνταγμα αποτέλεσε την απόρροια μιας επίπονης διαδικασίας διαπραγματεύσεων ενώ ιδιαίτερη αίσθηση προκαλούν αφενός οι δοτές ιδιομορφίες του και αφετέρου η ισχυρή παρουσία της δυαδικής αρχής η οποία βρίσκεται εμποτισμένη σε ποικίλες ουσιαστικές διατάξεις του Συντάγματος[5].       Τα γεγονότα τα οποία ακολούθησαν την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας και έλαβαν χώρα το Δεκέμβριο του 1963 είχαν ως άμεση απόρροια τη δημιουργία μιας πρωτοφανούς συνταγματικής κρίσεως, με το κυπριακό Σύνταγμα όπως είχε διαμορφωθεί να μην ήταν ικανό να αντιμετωπίσει τη συνταγματική αυτή παράλυση και το ενδεχόμενο κατάρρευσης του συστήματος απονομής της δικαιοσύνης να γίνεται όλο και πιο πιθανόν[1].   Ως εκ τούτου, η εισαγωγή της αρχής του δικαίου της ανάγκης στο κυπριακό νομικό σύστημα κρίθηκε ως επιβεβλημένη προκειμένου το τελευταίο να αποκτήσει τη δυνατότητα συνέχισης της λειτουργίας του παρά τις αντιξοότητες και τα συνταγματικά αδιέξοδα τα οποία προέκυψαν μετά το 1963[2].

Για την υποδοχή και αποδοχή της ζωτικής για το κυπριακό σύστημα νομικής αρχής του Δικαίου της Ανάγκης, τα λατινικά αξιώματα «salus populi suprema lex esto»[3] και «necessitas non habet legem»[4] διαδραμάτισαν καθοριστικό  παράγοντα.   Δεν πρέπει να παροράται το γεγονός πως το δίκαιο της ανάγκης αποτελεί σημαντική συνέπεια του αυστηρού και άτεγκτου χαρακτήρα του κυπριακού Συντάγματος ενώ αδιαμφισβήτητο είναι το γεγονός πως το δίκαιο της ανάγκης αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του κυπριακού Συντάγματος αφού δίδει τη δυνατότητα παρέκκλισης από ουσιώδεις συνταγματικές διατάξεις οι οποίες εμπεριέχουν το δικοινοτικό στοιχείο προκειμένου να καταστεί εφικτή η συνέχιση της ύπαρξης και λειτουργίας του κυπριακού κράτους[5].  Ο όρος «ανάγκη» υποδηλοί ότι το δίκαιο της ανάγκης αποτελεί ύστατο μέτρο, η επίκληση του οποίου δικαιολογείται όταν και εφόσον απειλείται η λειτουργία των συνταγματικών θεσμών[6]. Όπως αναφέρθηκε από το Πική Δ. στην υπόθεση President of the Republic v. The house of Representatives[7] το δίκαιο της ανάγκης αποτελεί εφεδρεία του Δικαίου για τη κατοχύρωση της συνταγματικής τάξης και δεν αποτελεί μέσο παράκαμψης των προνοιών του Συντάγματος αλλά ούτε και διέξοδο από τις περιοριστικές του διατάξεις.

II. Η Καθοριστική Απόφαση Ibrahim Στο Τομέα του Συνταγματικού Δικαίου.

Άξιον αναφοράς συνιστά το γεγονός πως η εισαγωγή του δικαίου της ανάγκης στο κυπριακό νομικό σύστημα έλαβε χώρα με την θεμελιώδη απόφαση Ibrahim[1], ενώ παράλληλα πρέπει να υπομνησθεί η επίδραση που έχει το δίκαιο της ανάγκης στη προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπως αυτά διασφαλίζονται από το δεύτερο μέρος του κυπριακού Συντάγματος[2]. Συγκεκριμένα, η υπόθεση Ibrahim έχει μια σταθερά ισχυρή παρουσία και δικαίως χαρακτηρίζεται ως θεμελιακή απόφαση για το κυπριακό νομικό σύστημα αφού οι αρχές οι οποίες υιοθετήθηκαν σε αυτή αποτέλεσαν τα θεμέλια πάνω στα οποία στηρίχθηκε η νομολογία του κυπριακού Ανώτατου Δικαστηρίου αναφορικά με το δίκαιο της ανάγκης[3]. Κατά την 10η Νοεμβρίου του 1964, τρεις διακεκριμένοι δικαστές, οι κ.κ. Γεώργιος Σ. Βασιλειάδης, Μιχαλάκης Α. Τριανταφυλλίδης και Ιούλιος Ιωσηφίδης, σε συνεργασία με τον τότε Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, κ.Κρίτωνα Γ. Τορναρίτη, εξέδωσαν την ιστορική απόφαση που εφάρμοσε για πρώτη φορά το Δίκαιο της Ανάγκης στη χώρα. Η απόφαση αυτή, από τότε, αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο του Συντάγματος και πυλώνα της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Επιπροσθέτως, πρέπει να υπομνησθεί πως η απόφαση Ibrahim έτυχε σημαντικής διεθνούς αναγνώρισης αφού έχει μνημονευθεί και τύχει επίκλησης σε σωρεία υποθέσεων ξένων υποθέσεων[4] κατά τις οποίες κρίθηκε αναγκαία η εφαρμογή του δικαίου της ανάγκης[5]. Βάσει των προαναφερόμενων, κρίνεται ως απαραίτητος ο μερικός σχολιασμός της. Επίκεντρο στην υπόθεση Ibrahim  αποτελούσε η συνταγματικότητα του νόμου του 1964 (Ν.33/64)[6]  βάσει του οποίου τα δύο συνταγματικώς προβλεπόμενα δικαστήρια, λόγω των γεγονότων τα οποία κατέστησαν αδύνατη τη λειτουργία τους ενοποιήθηκαν και δημιουργήθηκε το νέο Ανώτατο Δικαστήριο στο οποίο εκχωρήθηκαν όλες οι αρμοδιότητες από τα ανωτέρω προβλεπόμενα από το Σύνταγμα δικαστήρια[7].  Το ζήτημα της αντισυνταγματικότητας του Ν.33/64 εγέρθηκε στα πλαίσια άσκησης εφέσεως από το Γενικό Εισαγγελέα κατά αποφάσεως του Επαρχιακού Δικαστηρίου βάσει της οποίας θα αφήνονταν  ελεύθεροι με εγγύηση Τουρκοκύπριοι οι οποίοι συνελήφθησαν με κατοχή όπλων και εκρηκτικών.  Ο συνήγορος υπεράσπισης υποστήριξε πως ο Ν.33/64 ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με ποικίλες συνταγματικές διατάξεις, ενώ σε δεύτερο στάδιο έθιξε ζητήματα τα οποία αφορούν τον ίδιο το Ν.33/64[8].  Η επιχειρηματολογία της πλευράς Ibrahim στηριζόταν στην ορθόδοξη προσέγγιση, ακολουθώντας τη κλασσική κανονιστική θέση του Συντάγματος ως τη κορυφαία πηγή δικαίου βάσει του άρθρου 179 του Συντάγματος[9].   

Ιδιαίτερης αναφοράς πρέπει να τύχει η προσέγγιση των τριών δικαστών του Δικαστηρίου οι οποίοι αποφάνθηκαν επί της συγκεκριμένης, ζωτικής σημασίας απόφασης αναφέροντας πως το νέο Ανώτατο Δικαστήριο δεν πρέπει να θεωρείται ως αντισυνταγματικό δημιούργημα επισημαίνοντας παράλληλα πως το Σύνταγμα θα πρέπει να ερμηνεύεται και να εφαρμόζεται σε συνάρτηση με το δίκαιο της ανάγκης[10].  Ειδικότερα, ο Δικαστής Βασιλειάδης διέκρινε μεταξύ της γενικής κατάστασης η οποία επικρατούσε στη Κύπρο μετά την αποχώρηση των Τουρκοκυπρίων τόσο από τη κυβέρνηση όσο και από τη Βουλή των Αντιπροσώπων και της ειδικής κατάστασης η οποία αφορούσε τις δυσχέρειες στην ορθή απονομή της δικαιοσύνης, αναφέροντας πως το κράτος αμυνόμενο προσπαθεί να ανταποκριθεί και να αντιδράσει στη παράλυση της δικαιοσύνης και λαμβάνει νομοθετικά μέτρα προκειμένου να αντιμετωπίσει του συγκεκριμένο κενό.

Άξια αναφοράς είναι και η προσέγγιση του Δικαστού Ιωσηφίδη, ο οποίος, αφού τόνισε την ειδική κατάσταση η οποία επιχειρείται να αντιμετωπιστεί, προέβηκε σε ανάλυση των κριτηρίων τα οποία πρέπει να ικανοποιούνται προκειμένου να τύχει επίκλησης και εφαρμογής το δίκαιο της ανάγκης όπως αυτό θεμελιώθηκε στην υπόθεση Ibrahim[11].  Επιπροσθέτως, ο δικαστής Τριανταφυλλίδης εστίασε στο γεγονός πως το κυπριακό Σύνταγμα δεν συνιστά γνήσια έκφραση της συντακτικής αρμοδιότητας  με άμεση απόρροια να τίθενται κάποια όρια στην υπεροχή του Συντάγματος. Συνεπώς, ανέφερε πως σε εξαιρετικές περιπτώσεις ο κανόνας του άρθρου 179 δίδει χώρο στην έννοια του δικαίου της ανάγκης καταλήγοντας  πως πρόκειται για μια άρρητη  αρχή της συνταγματικής επιστήμης και του κυπριακού Συντάγματος.  Ως εκ τούτου, όπως προέκυψε από την απόφαση Ibrahim, το δίκαιο της ανάγκης δεν συνιστά υπερσυνταγματική αρχή, αλλά αντιθέτως αποτελεί μέρος της εθνικής συνταγματικής ταυτότητας η οποία είναι άρρηκτα συνυφασμένη με το κυπριακό Σύνταγμα συμβάλλοντας στην ίδια τη διατήρηση του κυπριακού κράτους[12].

III. Εφαρμογή του Δικαίου της Ανάγκης στο Κυπριακό Δημόσιο Δίκαιο.

Η νομολογία του Ανώτατου Δικαστηρίου ως προς το δίκαιο της ανάγκης οδηγεί εύλογα στο συμπέρασμα πως στο κυπριακό δημόσιο δίκαιο η αρχή αυτή είναι ζωτικής σημασίας και έχει διαμορφώσει ουσιωδώς τη συνταγματική εικόνα του κυπριακού κράτους αφού μπορεί να τύχει επίκλησης και εφαρμογής σε ποικίλες περιπτώσεις, οι οποίες αφορούν τη λειτουργία των οργάνων του κράτους καθώς τις προβλεπόμενες από το Σύνταγμα διαδικασίες[1].  Ειδικότερα, το γεγονός πως το δίκαιο της ανάγκης μπορεί να τύχει επίκλησης προκειμένου να διασωθεί νομοθέτημα το περιεχόμενο ή η ψήφιση του οποίου δεν έγινε με το καθορισμένο από το Σύνταγμα τρόπο, ενισχύει τη πιο πάνω προσέγγιση.   Όπως προκύπτει από την απόφαση Ιωαννίδης[2],  νόμος ο οποίος έχει ψηφιστεί από τη Βουλή κατά παράβαση συνταγματικής διάταξης μπορεί να διασωθεί με επίκληση του δικαίου της ανάγκης εφόσον πληρούνται τα κριτήρια όπως αυτά διατυπώθηκαν στην υπόθεση Ibrahim. Το Ανώτατο Δικαστήριο στην ανωτέρω αναφερόμενη υπόθεση Ιωαννίδης δεν επικεντρώθηκε στο περιεχόμενο του νόμου αλλά στο τρόπο θέσπισης του και ανέφερε ότι το δίκαιο της ανάγκης συνιστά την αιτιολογική βάση για τη διάσωση του νόμου.  Συνεπώς,  το δίκαιο της ανάγκης, ως μέρος της συνταγματικής τάξεως μπορεί να τύχει επίκλησης προκειμένου  να διασωθεί νόμος του οποίου η διαδικασία θέσπισης του έρχεται σε αντίθεση με το Σύνταγμα, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις της υπόθεσης Ibrahim.

Συναφής είναι και η υπόθεση Μεσαρίτου[3] όπου το Ανώτατο Δικαστήριο κλήθηκε να αποφανθεί επί της συνταγματικότητας του Ν.61/70[4] αναφορικά με τους οργανισμούς δημοσίου δικαίου.  Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε πως, παρά το γεγονός ότι ο επίδικος νόμος ψηφίστηκε κατά παράβαση του Συντάγματος, αυτός θεωρείται ως συνταγματικός στη βάση του δικαίου της ανάγκης, αφού υπήρχε πραγματική ανάγκη λόγω της αποχώρησης των Τουρκοκυπρίων, επισημαίνοντας πως σε αντίθετη περίπτωση θα υπήρχαν σημαντικές επιπτώσεις στη λειτουργία των εν λόγω οργανισμών. Ειδικότερα, το δικαστήριο στην υπόθεση Μεσαρίτου ανέφερε το εξής σημαντικό: «Ο Ν.61/70 μπορεί να δικαιολογηθεί βάσει της αρχής του δικαίου της ανάγκης όπως αυτή υπάρχει σιωπηρά στο άρθρο 179 του Συντάγματος»[5].  Επιπροσθέτως,  η υπόθεση Μάμας Κουμή[6] συνιστά χαρακτηριστική περίπτωση καθώς σύμφωνα με την εν λόγω απόφαση, το δίκαιο της ανάγκης μπορεί να τύχει επίκλησης και να αποτελέσει το νομικό έρεισμα προκειμένου να διασωθεί νομοθετική διάταξη το περιεχόμενο της οποίας βρίσκεται σε αντίθεση με συνταγματικές πρόνοιες.  Ειδικότερα, αντικείμενο της εν λόγω υπόθεσης ήταν η χρήση της αγγλικής γλώσσας στα δικαστήρια κατά παράβαση των άρθρων 3 και 189 του Συντάγματος. Το Ανώτατο Δικαστήριο ανέφερε πως το δίκαιο της ανάγκης διασώζει το συγκεκριμένο νομοθέτημα το οποίο βρίσκεται σε αντίθεση με τις συνταγματικές πρόνοιες χωρίς εντούτοις να γίνεται αναφορά στα κριτήρια της υπόθεσης Ibrahim.  Αναφοράς πρέπει να τύχει και η υπόθεση In Re Georghiou[7] όπου το Ανώτατο Δικαστήριο ανέφερε πως ο διορισμός βοηθού γενικού Εισαγγελέα από την ελληνική και όχι από την τουρκική κοινότητα όπως προβλέπει το άρθρο 111.2 του Συντάγματος μπορεί να δικαιολογηθεί στη βάση του δικαίου της ανάγκης.

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα το οποίο αποδεικνύει πως το δίκαιο της ανάγκης αποτελεί μέρος της εθνικής συνταγματικής μας ταυτότητας συνιστά το γεγονός πως το τελευταίο αποτέλεσε τη νομική βάση προκειμένου να ιδρυθεί το Υπουργείο Παιδείας κατά παράβαση των συνταγματικών διατάξεων και συγκεκριμένα του άρθρου 46 του Συντάγματος το οποίο προνοεί πως τα προβλεπόμενα υπουργεία είναι δέκα στο σύνολο τους[8].  Η συνταγματικότητα του Ν. 12/65 ο οποίος προνοεί τη σύσταση του Υπουργείου Παιδείας αποτέλεσε το αντικείμενο συζήτησης σε ορισμένες καθοριστικής σημασίας υποθέσεις οι οποίες έφτασαν ενώπιον του ανώτατου Δικαστηρίου.  Συγκεκριμένα, όπως αναφέρθηκε στις υποθέσεις Georghiades[9], Συμεωνίδη[10] και Cypiom[11], το δίκαιο της ανάγκης δικαιολογεί τη θέσπιση του Ν. 12/65 αφού με την αυτοδιάλυση και αποποίηση των αρμοδιοτήτων της ελληνικής κοινοτικής συνελεύσεως δημιουργήθηκε κενό εξουσίας για τη κάλυψη του οποίου η Βουλή αποφάσισε να λάβει νομοθετικά μέτρα προκειμένου να υπάρξει ομαλή λειτουργία του πολιτεύματος.  Ως εκ τούτου, μέχρι και σήμερα το δίκαιο της ανάγκης βρίσκει εφαρμογής αφού βάσει του τελευταίου παρέχεται η δυνατότητα ύπαρξης του Υπουργείου Παιδείας. Επιπροσθέτως, όπως αναφέρθηκε στην υπόθεση  Erel Ali[12] η πολιτεία στηρίζει τη νόμιμη ύπαρξη και συνέχιση λειτουργίας της στο δίκαιο της ανάγκης με αποτέλεσμα το τελευταίο να θεωρείται ως ο πυλώνας που στηρίζει το νόμιμο οικοδόμημα της Δημοκρατίας.  Τελευταία αλλά όχι ασήμαντη είναι η υπόθεση Κουλουντή[13] στην οποία το Ανώτατο Δικαστήριο ανέφερε χαρακτηριστικά το εξής: «Η σημερινή κατάσταση της πατρίδας μας καθιστά εμφανή με τον πιο πειστικό τρόπο πόσο μακριά από την πραγματικότητα ήταν ορισμένες συνταγματικές πρόνοιες και σε ποιο βαθμό το Σύνταγμα απαιτεί τη βοήθεια του δικαίου της ανάγκης για να μπορέσει το κράτος να συνεχίσει να λειτουργεί».

IV. Το Δίκαιο Της Ανάγκης Και Η Προάσπιση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Καθοριστικής σημασίας και ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα στο πλαίσιο του κυπριακού δημοσίου δικαίου είναι η επίδραση του δικαίου της ανάγκης στα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα όπως αυτά διασφαλίζονται στο δεύτερο μέρος του κυπριακού Συντάγματος[1]. Το κυπριακό Σύνταγμα, με μία σειρά διατάξεων, προσπάθησε να δημιουργήσει μια ασφαλιστική δικλείδα και ένα υψηλό επίπεδο προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ενώ πρέπει να υπομνησθεί πως, βάσει του άρθρου 33 του Συντάγματος[2],  ενδεχόμενος περιορισμός τους μπορεί να λάβει χώρα μόνο για λόγους οι οποίοι ρητώς αναφέρονται στις σχετικές συνταγματικές διατάξεις.  Ως εκ τούτου, εύλογα μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα πως το δίκαιο της ανάγκης δεν μπορεί να τύχει επίκλησης προκειμένου να υπάρξει περιορισμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Παράλληλα, άξιον αναφοράς συνιστά το γεγονός πως  στην υπόθεση Ibrahim, το Δικαστήριο επισήμανε πως η ανάγκη ύπαρξης και απρόσκοπτης λειτουργίας των δικαστηρίων βάσει του δικαίου της ανάγκης έχει ως κύριο στόχο τη προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα πλαίσια του κράτους δικαίου. Επομένως τα ανθρώπινα δικαιώματα αποτελούν την αιτιολογική βάση πάνω στην οποία το Δικαστήριο στηρίζεται προκειμένου να εξηγήσει τη χρήση και εισαγωγή του δικαίου της ανάγκης[3].

Παρά τα όσα πιο πάνω αναφέρθηκαν, άξιον μνείας συνιστά το γεγονός πως σε ορισμένες υποθέσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου, εξετάστηκε η δυνατότητα περιορισμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων έχοντας ως αιτιολογική βάση το δίκαιο της ανάγκης, με την υπόθεση Chimonides[4] να αποτελεί τη πρώτη χαρακτηριστική περίπτωση[5]. Η υπόθεση Chimonides είχε ως αντικείμενο τη συνταγματικότητα του Ν.19/65[6] αφού όπως υποστήριξε ο εφεσείων ο επίδικος νόμος ερχόταν σε αντίθεση με το άρθρο 23 του Συντάγματος το οποίο  προστατεύει το δικαίωμα στην ιδιοκτησία καθώς και με το άρθρο 26 το οποίο διασφαλίζει την ελευθερία του συμβάλλεσθαι. Η ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου κατέληξε ομόφωνα πως ο Ν.16/65 δεν είναι αντισυνταγματικός με τα μέλη του Δικαστηρίου να ακολουθούν εντούτοις διαφορετική οδό και προσέγγιση με κεντρικό σημείο διαφωνίας την ερμηνεία του άρθρου 26 του Συντάγματος[7]. Η μια ισχυρή τάση υποστήριξε πως το άρθρο 26 δεν παραβιάζεται αφού έκρινε ότι ο περιορισμός του δικαιώματος αναφορικά με το συμβάλλεσθαι ελευθέρως μπορούσε να δικαιολογηθεί βάσει της επείγουσας δημόσιας κατάστασης που επικρατούσε και η οποία ήταν τέτοιας φύσεως ώστε να ενεργοποιείται η υπονοούμενη εξουσία αστυνόμευσης  – reserved police power που το κράτος έχει δυνάμει του Συντάγματος[8].

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι στην υπόθεση Chimonides εισάγεται η έννοια της εξουσίας αστυνόμευσης του κράτους όπως αυτή έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του αμερικανικού συνταγματικού δικαίου. Ειδικότερα, αναφέρθηκε πως  υπάρχει ένας άρρητος, υπονοούμενος κανόνας ο οποίος εξουσιοδοτεί το κράτος να προβαίνει σε αστυνόμευση σε συγκεκριμένες έκτακτες περιστάσεις προκειμένου να υπάρξει προστασία των ζωτικών συμφερόντων του κοινού[9].  Συνεπώς τα γεγονότα του 1963 είχαν ως απόρροια τη δημιουργία μιας επείγουσας δημόσιας οικονομικής ανάγκης και επομένως ο περιορισμός του δικαιώματος μπορούσε να δικαιολογηθεί βάσει του δικαίου της ανάγκης αφού σε διαφορετική περίπτωση, αν δηλαδή το κράτος δεν παρέμβει ρυθμιστικά, το δικαίωμα θα καταργηθεί εκ των γεγονότων. Η αντίθετη άποψη, υποστήριξε πως τα ανθρώπινα δικαιώματα μπορούν να περιοριστούν βάσει των συνταγματικά προβλεπόμενων λόγων η ερμηνεία των οποίων πρέπει να γίνει με στενό τρόπο και σύμφωνα με το άρθρο 35 του Συντάγματος.  Αναφορικά με την έννοια της εξουσίας αστυνόμευσης, επισημάνθηκε πως η αμερικανική νομολογία δεν μπορεί να είναι χρήσιμη και να εφαρμοστεί στο πλαίσιο του κυπριακού συνταγματικού δικαίου. Ειδικότερα, ο δικαστής Τριανταφυλλίδης ανέφερε πως στο κυπριακό Σύνταγμα προβλέπεται με εξαντλητικό τρόπο η δυνατότητα περιορισμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθερίων καταλήγοντας στο συμπέρασμα πως υπονοούμενη εξουσία αστυνόμευσης του κράτους αναφορικά με τα  συνταγματικώς κατοχυρωμένα δικαιώματα δεν είναι εφικτή.

Η απόφαση Apostolides[10] αποτελεί μια ακόμη καθοριστικής σημασίας υπόθεση αναφορικά με το ζήτημα περιορισμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη βάση του δικαίου της ανάγκης. Αντικείμενο της εν λόγω απόφασης ήταν η συνταγματικότητα του Ν.1/75[11] αναφορικά με τη προσωρινή αναστολή αποζημιώσεων στα πλαίσια πλεονασμού και κατά πόσο ορισμένες νομοθετικές διατάξεις βρίσκονταν σε αντίθεση με το άρθρο 26 του Συντάγματος. Το Ανώτατο Δικαστήριο, στηριζόμενο στη προγενέστερη υπόθεση Chimonides,  έκρινε πως ακόμη και αν ο νόμος ήταν αντισυνταγματικός, αυτός θα μπορούσε να δικαιολογηθεί με επίκληση της εφεδρικής εξουσίας αστυνόμευσης που το κράτος έχει σε καταστάσεις ανάγκης, αφού η εν λόγω εξουσία είναι εκ των ων ουκ άνευ προκειμένου να διασφαλιστούν τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Στην υπόθεση Apostolides το κρίσιμο στοιχείο συνίσταται στο  ότι εξισώνεται κατά ρητό τρόπο η εφεδρική εξουσία αστυνόμευσης με το δίκαιο της ανάγκης, με το δικαστήριο να αναφέρει χαρακτηριστικά το εξής: «Το δίκαιο της ανάγκης δεν συνιστά τίποτε άλλο παρά μια πτυχή της εφεδρικής εξουσίας του κράτους να νομοθετεί προς όφελος της ακεραιότητας του κράτους και της κοινωνικής συνοχής».

Οι συνεκδικασθείσες αποφάσεις Aloupas[12] και Ambrosia Oils[13] συνιστούν μια ακόμη περίπτωση όπου εξετάστηκε η δυνατότητα περιορισμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών σύμφωνα με το δίκαιο της ανάγκης. Αντικείμενο των συνεκδικασθείσων αυτών αποφάσεων αποτέλεσε ο Ν. 24/79[14] βάσει του οποίου, κατά τη διάρκεια της έκρυθμης κατάστασης αναστέλλονταν οι συμβατικές υποχρεώσεις οποιουδήποτε εκτοπισθέντα ή πληγέντα οφειλέτη, γεγονός το οποίο όπως υποστήριξαν τα διάδικα μέρη βρισκόταν σε αντίθεση με το άρθρο 26 του Συντάγματος. Το Ανώτατο Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα πως ο νόμος είναι συνταγματικός με το δικαστή Τριανταφυλλίδη να αναφέρει πως όταν το κράτος βρίσκεται αντιμέτωπο με καταστάσεις ανάγκης οι οποίες υπερβαίνουν την εφεδρεία  που προσφέρει το άρθρο 183 του Συντάγματος, τότε υπάρχει η δυνατότητα ενεργοποίησης του δικαίου της ανάγκης και το κράτος μπορεί να προβεί στη λήψη μέτρων τα οποία  επιβάλλουν περιορισμούς στα θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες ακόμη  και κατά παράβαση του άρθρου 33 του Συντάγματος σύμφωνα με το δίκαιο της ανάγκης. Επιπροσθέτως, αναφορικά με την εφεδρεία παρέμβασης που το κράτος έχει στα πλαίσια αστυνόμευσης,  το Δικαστήριο ανέφερε χαρακτηριστικά πως μεταξύ του δικαίου της ανάγκης και της εφεδρείας παρέμβασης δεν υφίσταται οποιαδήποτε ουσιώδης διαφορά αφού τα δύο συνιστούν όψεις του ίδιου νομίσματος, εξισώνοντας με το τρόπο αυτό τις δύο ζωτικής σημασίας αρχές[15]. Επιβεβαίωση της απόφασης Aloupas υπήρξε στην μεταγενέστερη υπόθεση Σολομωνίδης[16],  όπου το Δικαστήριο αφού ανέφερε επικαλούμενο την υπόθεση Ibrahim πως  το δίκαιο της ανάγκης έχει σκοπό τη διασφάλιση της ύπαρξης και της λειτουργίας του κράτους, επισήμανε χαρακτηριστικά το εξής σημαντικό:

«Όταν η Πολιτεία αντιμετωπίζει μια συμφορά που έχει ξεπεράσει τη θεραπευτική εμβέλεια Κήρυξης Κατάστασης Εκτάκτου Ανάγκης, κάτω από το Άρθρο 183 του Συντάγματος, η Πολιτεία μπορεί να προσφύγει σε μέτρα που συνεπάγονται τον ή στέρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών… και μπορεί να το πράξει τούτο βάσει του «δικαίου της ανάγκης» και, σε τέτοια περίπτωση, είτε κάποιος ομιλεί για το «δίκαιο της ανάγκης», ή «τα κατάλοιπα εξουσίας» δεν υπάρχει καμιά ουσιώδης διαφορά, γιατί και οι δύο αυτές έννοιες είναι δύο πλευρές ενός και του ιδίου δικαιϊκού νομίσματος».

 Μια ακόμη χαρακτηριστική περίπτωση συνιστά η υπόθεση Aristides[17] όπου εξετάστηκε η συμβατότητα του  Ν.21/62[18] με το άρθρο 26 του Συντάγματος το οποίο διασφαλίζει την ελευθερία του συμβάλλεσθαι. Το Δικαστήριο αποφάσισε πως ακόμη και στη περίπτωση που ο νόμος ήταν αντισυνταγματικός, αυτός θα μπορούσε, δεδομένης της τραγικής κατάστασης μετά τη τουρκική εισβολή να διασωθεί με επίκληση του δικαίου της ανάγκης. Το Ανώτατο Δικαστήριο στην υπόθεση Aristides ανέφερε πως το δίκαιο της ανάγκης συμπίπτει με την αρχή περί επιτρεπόμενης αφόπλισης από τη νομιμότητα για σκοπούς οι οποίοι αφορούν το υπέρτατο δημόσιο συμφέρον[19].  Η υπόθεση Aristides έτυχε επίκλησης στη μεταγενέστερη υπόθεση Kritiotis[20] όπου το Δικαστήριο ανέφερε πως η έννοια του δικαίου της ανάγκης και της εξουσίας αστυνόμευσης που έχει το κράτος συμπίπτουν.

V. Συμπεράσματα.

Σύμφωνα με όλα όσα αναλύθηκαν πιο πάνω, συνάγεται αβίαστα το συμπέρασμα πως το δίκαιο της ανάγκης εύλογα μπορεί να χαρακτηριστεί ως μέρος της κυπριακής συνταγματικής ταυτότητας με τη πλούσια νομολογία του Δικαστηρίου να συμβάλει καθοριστικά στην ενίσχυση του συμπεράσματος αυτού. Το Δικαστήριο, μετά την καταλυτικής σημασίας απόφαση Ibrahim υπήρξε πρόθυμο να δικαιολογήσει οποιεσδήποτε παρεκκλίσεις του Συντάγματος οι οποίες απορρέουν από τη πρακτική αδυναμία λειτουργίας της δικοινοτικής δομής στη βάση του Δικαίου της Ανάγκης[1].  

References.

List of Cases.

  • President of the Republic v. The house of Representatives (1985) 3 C.L.R. 2224
  • The Attorney General of the Republic v. Mustafa Ibrahim and others (1964) C.L.R 195.
  • Re Manitoba Language Rights (1985) SCR 721.
  • Begum Nusrat Bhutto v. The Chief of the Army Staff and the Federation of Pakistan PLD 1977 SC 710.
  • Adams v. Adams (1970) 3 ALL E.R 572.
  • Mitschell and Others v. Director of Public Prosecutions and Another 45 (1986) LRC 86.
  • Mokotso and Others v. King Moshoeshoe II and Others, 5 August 1988, (1992) 90 ILR 427.
  • Madzimbamuto v. Lardner – Burke (1968) 3 ALL E.R 561,581.
  • Polycarpos Ioannides v. The Police (1973) 2C.L.R. 125.
  • Rita Mesaritoy v. The Cyprus Broadcasting Corporation (1972) 3 CLR 100.
  • Mamas Koumi v. Mikkos Kortari (1983) 1 CLR 856.
  • In Re Georghiou (1983) 2 CLR 1.
  • President of Republic v. House of Representatives (1985) 3 C.L.R. 2801.
  • Erel Ali and Others v. Republic of Cyprus and Others (2007) 3 CLR 186.
  • Yiannakis Koulountis and Another v. House of Representatives and Another (1997) 1 CLR 1026.
  • Cleanthis Georghiades v. The Republic (1966) 3 CLR 252.
  • Symeonides and Others v. Republic and Others (1991) 4 CLR 863.
  • Chimonides v. Manglis (1967) 1 C.L.R. 125.
  • Georghios Apostolides and Others v. The Republic (1982) 3 CLR 928.
  • Ambrosia Oils and Margarine Industry Limited v. Bank of Cyprus Limited (1983) 1 CLR 55.
  • Andreas Aloupas and Another v. National Bank of Greece S.A (1983) 1 CLR 55.
  • Loukis Kritiotis v. The Municipality of Paphos (1986) 3 CLR 322.
  • Omiros Aristides and Others v. The Republic (1983) 3 CLR 1507.

Books.

  • Andreas Nikola Loizou, “Constitution of the Republic of Cyprus”, Nicosia (2001).
  • Aimilianides, A. “The Overcoming of the Cypriot Constitution”, Sakkoulas Publications (Athens-Thessaloniki), (2006).
  • Polyviou P, “Cyprus on The Edge. A Study in Constitutional Survival”, Nicosia (2013).
  • Polyviou P, “The case of Ibrahim, The Doctrine of Necessity and the Republic of Cyprus”, Chryssafinis and Polyviou (2013).
  • Kombos C, “Social Rights in the Republic of Cyprus”, Eleven International Publishing In, Krzysztof W. “Social Rights As Fundamental Rights – XIXth International Congress of Comparative Law”, (2016).

Articles.

  • Leslie Wolf-Phillips “A Study of the Doctrine of Necessity” Third World Quarterly, Vol. 1, No. 4 (Oct., 1979).
  • De Smith, “ S.A. The New Commonwealth and its Constitutions” London: Steves and Sons (1964).
  • Hogg, Peter W. “Necessity in a Consitutional Crisis.” Monash University Law Review 15.3/4 (1989).
13
Jan2025

Mandatory Mediation for Civil Disputes up to €10,000 in Cyprus.

In recent years, the legal landscape in Cyprus has undergone transformative changes aimed at modernizing the judicial process and tackling inefficiencies that have plagued the resolution of civil disputes. Among the most significant reforms is the introduction of mandatory mediation for civil disputes involving claims of up to €10,000. This initiative is a cornerstone of broader efforts to promote alternative dispute resolution (ADR) methods, reduce the overwhelming backlog in Cypriot courts and encourage parties to resolve their differences amicably.

The implementation of mandatory mediation for civil disputes up to €10,000 is grounded in the Law on Mediation in Civil and Commercial Matters (Law 159(I)/2012), which aligns with the European Directive 2008/52/EC on Mediation. Specifically, with a bill which is amending the Law No, 159(I)/2012 and has been approved on the 3rd of January 2025 by the Council of Ministers, recourse to mediation becomes mandatory for financial disputes of up to €10,000 before the interested parties decide to proceed to court and take legal actions.  The bill introduces specific mechanisms to ensure compliance and enhance the efficacy of mandatory mediation. Notably, sanctions are imposed on parties who fail to attend the required initial mediation session. For instance, a party that disregards this obligation may face penalties such as forfeiting their right to recover legal fees and interest associated with subsequent court proceedings. Along with the bill, accompanying Regulations have been established to address practical aspects of the mediation process. These include guidelines on mediator remuneration, the professional qualifications and training necessary for mediators, and the criteria for inclusion and retention in the official Registry of Mediators. By addressing these practical considerations, it is ensured that mediation is accessible, professional, and effective in resolving disputes.

Mandatory mediation offers several advantages over traditional court proceedings. First and foremost, it is less expensive, significantly reducing the financial burden on the disputing parties. Court proceedings can be protracted and costly, often consuming valuable resources. Mediation, by contrast, provides a cost-effective alternative that prioritizes efficiency and resolution. Beyond the financial benefits, mediation also fosters a collaborative and less adversarial environment. This approach is particularly valuable in disputes where the parties have ongoing relationships. In addition to the above – mentioned, by embedding alternative dispute resolution methods into the judicial framework, the aim is to reduce the strain on courts, which have historically struggled with a backlog of cases. This is expected to result in faster resolutions for litigants and more efficient use of judicial resources.

For individuals and businesses operating within this new legal landscape, understanding the nuances of mandatory mediation is crucial. Parties involved in disputes should be aware of the procedures, potential sanctions, and benefits associated with mediation. Engaging in mediation not only fulfills a legal obligation but also offers an opportunity to resolve conflicts in a manner that is both cost-effective and relationship-focused. Mediators themselves play a critical role in the success of this initiative. The professional standards outlined in the Regulations ensure that mediators are well-trained, impartial, and equipped to facilitate productive discussions between disputing parties. This ensures that the mediation process remains credible, effective, and accessible to all.

In conclusion, the implementation of mandatory mediation for civil disputes up to €10,000 in Cyprus represents a significant step toward a more efficient and accessible justice system. By fostering a culture of negotiation and compromise, this reform aims to alleviate the burden on courts, reduce costs for litigants, and promote more harmonious dispute resolution. Both individuals and businesses must familiarize themselves with the intricacies of the mediation process and its advantages to effectively navigate this evolving legal landscape and ensure they are equipped to leverage its potential.

For more information, please visit our website or contact us via email at info@landaslaw.com.

This website uses cookies to ensure you get the best experience on our website.
Accept